SPIEGELTJE AAN DE WAND, IN HESSEN LIGT DE MOOISTE SPROOKJESROUTE VAN 'T LAND


Wie wil er niet graag in sprookjes geloven? In Hessen wordt het me makkelijk gemaakt. De sprookjesroute is een van de meest populaire en oudste vakantieroutes in Duitsland. Maar ‘Documenta’ stad Kassel, de hoofdstad van deze route, biedt veel meer dan sprookjes alleen, net als Hessen: vakwerkhuisjes, burchten en kastelen, zelfs overblijfselen van het ijzeren gordijn en om in de sprookjessfeer te blijven: meren als zeeën zo groot. Ook fietsen en kanovaren en zelfs skiën behoren tot de mogelijkheden. Hessen is groen en af en toe lijkt het alsof de tijd er bleef stilstaan.
sprookjesroute hessen, sprookjesroute duitsland, gebroeders grimm
Roodkapje, een van de hits van Grimm's


‘Dat is om je beter te kunnen opeten,’ sprak de wolf terwijl hij zich op het kleine meisje stortte. De woorden van de gebroeders Grimm (1785-86) staan in mijn hersenen gegrift. Roodkapje is slechts een van de vele sprookjes die door de broers werd opgetekend. 30 Jaar van hun leven spendeerden ze in Kassel, de hoofdstad van de sprookjesroute die intussen al 37 jaar bestaat. Ze is 600 km lang en loopt van Hanau (geboorteplaats van de Grimms) naar Bremen, waar het verhaal van de Bremer Stadsmuzikanten zich afspeelt. De route verbindt het huis van de Grimm’s met sprookjeslandschappen en kastelen, bergen en bossen, ommuurde burchten en dorpen met vakwerkhuisjes: natuurlijke decors, waar ik personnages uit de vertellingen letterlijk ontmoet. Het is erg Duits, maar leuk voor iedereen die nog in sprookjes gelooft. En wie doet dat niet?
grimm, sprookjesroute duitsland, sprookjesroute hessen, doornroosje, sprookjes, kastelen duitsland
Sababurg, het kasteel waar Doornroosje werd wakker gekust


Herkenbare decors. In elk landschap herken ik de verhalen uit mijn prille jeugd. De Sababurg (15de eeuw) staat bekend als het kasteel waarin doornroosje werd wakker gekust door haar prins op het witte paard. Het is een indrukwekkende burcht in het hart van het Reinhardswald tussen Kassel en Göttingen in het Weserbergland, waar een groot deel van de sprookjeswereld van de gebroeders Grimm zich afspeelt. Ik rijd er door bossen waarin roodkapje zonder twijfel de boze wolf tegenkwam. Aan de Hohe Meissner zit ik middenin de wereld van vrouw Holle en in Hamelen komt met een beetje verbeelding het verhaal van de rattenvanger tot leven. De sprookjes zitten nog allemaal vers in mijn geheugen, ik ben ermee groot gebracht. Ik niet alleen. Het sprookjesboek van Grimm werd in 160 talen vertaald. Wereldwijd verschenen er 26 miljoen bundels. Alleen de bijbel deed het beter. 
niester riese, sprookjesroute duitsland
een figurant leest voor uit Niester Riese

In een enorm wandelgebied middenin het Kaufunger Wald, nabij het dorp Nieste maak ik een tocht met de Nieste wandelclub. Nadat ik allerlei handige trucs krijg aangeleerd om me zo min mogelijk te vermoeien tijdens het trekken, kom ik midden in het bos een paar sprookjesfiguren tegen die me meetronen naar een restaurant, een hut op de Königs-Alm, waar een van de figuren me het sprookje van de ‘Niester Riese’ voorleest in vol ornaat en met hulp van de nodige figuratie. Een taak die erg au serieux wordt genomen door de plaatselijke toneelgroep. We spoelen het samen door met de nodige aperitiefjes en een copieuze maaltijd waarbij de sprookjesfiguren beetje bij beetje hun pruiken, valse buiken en andere vermommingen afleggen. Wanneer ik de nevel zie opstijgen uit de bergen zegt de gids me: ‘de vossen maken koffie’. Waar dat gezegde vandaan komt weet hij niet? Nochtans is het simpel, net als al de sprookjes van Grimm: uit de mond van het volk.
Wilhelm en Jacob Grimm - Grimm Museum Kassel

De gebroeders Grimm. Na een verblijf van 30 jaar in Kassel, kan een museum over de Grimm broers er niet ontbreken. Jacob schreef in 1860 dat ze zich hier het gelukkigst hebben gevoeld. Het museum gaat niet alleen over sprookjes. Wilhelm, maar vooral Jacob heeft veel bijgedragen tot de ontwikkeling van de Duitse taal. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste grondleggers van het Germanisme en ook dat aspect komt ruim aan bod. Het is een modern museum met visuele attracties en aan de ingang de twee gekende gebeeldhouwde bustes van de broers. 
sprookjesroute hessen, kassel, duitsland, gebroeders grimm, sprookjes, grimmtaart
Grimm taart in Nenninger Café Kassel

En al kwamen de sprookjes niet uit hun eigen brein, zij schreven voor het eerst al de bestaande volksvertellingen en sagen neer, deden dat hun hele leven lang en schaafden al die verhalen ook constant bij. In het museum zie ik boeken vol geschrapte passages en aantekeningen en word ik echt ondergedompeld in hun befaamde boek dat oorspronkelijk:‘Kinder-en huissprookjes’ heette. Helemaal in stijl sluit ik de dag af met een stuk Grimm taart en een koffie in café Nenninger recht tegenover een van de belangrijkste gebouwen in Kassel, het Fridericianum.
sprrokjesroute kassel, sprookjesroute hessen, documenta kassel, grimm, sprookjes
Fridercianum in Kassel

Een groots kunstfeest. ‘Kunst moet naar de mensen gaan,’met die slogan organiseerde wijlen Jan Hoet in 1992 de 9de Documenta in Kassel, een van de belangrijkste hedendaagse kunstevenementen dat sinds 1955 elke 5 jaar plaats vindt. Het was Hoet die voor het eerst merchandising gebruikte, je kon o.a. op sigarettenpakjes lezen:”Kunst brengt geen klaar antwoord, enkel vragen". Oorspronkelijk ging Documenta door in de ruïnes van het Fridericianum museum, maar onze Jan Hoet heeft het zijn eigen ruimte gegeven in het centrum van de stad: de Documenta Hallen. 
Documenta Kassel, sprookjesroute hessen, sprookjesroute kassel, grimm, kunstenfestival kassel, moderne kunst,
Man walking to the sky van Jonathan Borofsky

Volgend jaar vindt de 14de Documenta er plaats van 10/6 tot 17/9. In 2012 tijdens de vorige editie werd meteen ook de 200ste verjaardag van de eerste publicatie van de sprookjes van Grimm gevierd. Kassel stond toen in het middelpunt van de belangstelling. ‘Man walking to the sky’, is een opvallend kunstwerk, dat de stad aankocht tijdens Jan Hoet’s supervisie. Alles straalt Documenta uit in Kassel: je hebt de bomen van Joseph Buys, de vertikale aardkilometer van Walter De Maria waar alleen een gouden stip van zichtbaar is, een stip die veel kritiek heeft veroorzaakt, of een groepje vreemdelingen die balanceren op de rand van het dak van het Fridericianum (1769-1779), het oudste museum in het Europese continent, op ‘Friedrichsplatz,’ een van de grootste pleinen van Duitsland.
sprookjesroute kassel, sprookjesroute hessen, gebroeders grimm, sprookjes, kassel, bergpark
Bergpark Wilhelmshöhe, het grootste bergpark van Europa

Kassel, meer dan Documenta. Maar het gaat natuurlijk niet alleen over Documenta en sprookjes in Kassel. Het is de grootste stad in het Hessische Bergland en liggend aan de Fulda, is Kassel ook het kloppende hart van de deelstaat Hessen. Een oud centrum ontbreekt, omdat het tijdens WO II werd plat gegooid door de geallieerden. Toch zijn er nog interessante en indrukwekkende gebouwen die haarfijn werden gerestaureerd. Een paar van hen liggen in het oosten van de stad in en rond het grootste bergpark in Europa: Bergpark Wilhelmshöhe (300 hectare), aan het Habichts woud. 
Bergpark Wilhelmshöhe, sprookjesroute kassel, sprookjesroute hessen, gebroeders grimm, meest sexy kont van kassel
Hercules, het 8,5 m hoge symbool van Kassel

Helemaal bovenaan staat Hercules (8,5meter), het symbool van Kassel. Volgens mijn vrouwelijke gids, heeft hij het meest sexy kontje van de hele stad. Jammer dat hij net in de steigers staat, maar hij is dan ook al 315 jaar oud. Niet alleen heb ik daar een waanzinnig mooi zicht op zijn gespierde achterwerk, op Kassel en omgeving, maar beginnen daar ook de waterkunsten, een spektakel van neerstortende watervallen.Van Hercules stromen ze 180 meter naar beneden tot aan het meer voor het prachtige klassisistische Wilhelmshöhe slot, waar het water 52 meter omhoog gestuwd wordt in een indrukwekkende fontein, met de nodige lichteffecten. 
sprookjesroute kassel, hessen, symmetrisch barokpark kassel, gebroeders grimm
Orangerie van het kasteel Wilhelmshöhe in het Berpark 

Het kasteel van Wilhelmshöhe werd gebouwd eind 18de eeuw door Wilhelm IX. Vandaag is het een wereldbefaamde galerij, waar ik een uitstekende rondleiding krijg, gegeven door een kunsthistorica die de Vlaamse en Nederlandse meesters, die er uitgebreid aan bod komen, op een al even meesterlijke manier tot leven brengt. Vooral de Rembrandt collectie is indrukwekkend. Landgraaf Karl bouwde de Orangerie in 1701 als zomerresidentie. Sinds’92 is het een planetarium.Vanuit de Orangerie kijk ik uit op Karlsaue, een symmetrisch barokpark dat hij liet aanleggen, dat bijna zo groot is als Monaco en zich uitstrekt van de Orangerie tot aan de oevers van de Fulda. Ik bewonder er de ruïnes van Löwenburg, een soort replica van een middeleeuwse ridderburcht. Kassel is omringd door groen, een decorum dat los staat van Documenta en de moeite waard is om te zien.
sprookjesroute kassel, hessen, Thuringen,
Klaus Schaller in het Grensmuseum Schifflersgrund

Oost-Duitsland, slechts een herinnering? Weg van Kassel rijd ik even op de Deutsche Fachwerk Strasse, een vakantieroute die je langs de mooiste vakwerkstadjes leidt. Een van de origineelste voorbeelden is Fritzlar. Hessen is groen, ik rijd door kilometers bos, glooiende graslandschappen, voorbij groene heuvels, immense meren, velden en burchten zoals Ludwigstein, Hanstein en Rothestein… De grens met het vroegere Oost-Duitsland is vlakbij. De gids vertelt hoe de Amerikanen en Russen de streek verdeelden waardoor dorpen uit Thuringen bij Hessen terecht kwamen en andersom. Het ijzeren gordijn kwam er in’45: 1561 km prikkeldraad, in ’61 kwam daar nog 134 km muur bij. Op de wodka-whisky grens, die zo genoemd werd omdat tijdens de onderhandelingen de Russen wodka en de Amerikanen whisky meebrachten, is er nog een stuk ijzeren gordijn bewaard aan het Grensmuseum Schifflersgrund. Op een uur tijd woonden we plots in een ander land en waren we afgesneden van onze familie een paar dorpen verder,’ vertelt Klaus Schaller die op 7km van de sperzone woonde in het Oost-Duitse gedeelte. 


Grensmuseum Schifflersgrund

De Russen deden alles grondig. Naast het ijzeren gordijn lag een zone van 200 meter waar niemand toegelaten werd en dan nog een sperzone van 5 km aan Oost-Duitse kant die volledig werd ontruimd. ‘Er zijn mensen die nooit meer aan de andere kant zijn geraakt,’ vertelt Klaus.‘Iedereen die probeerde te ontvluchten werd in de rug geschoten, zelfs kinderen.’ Hij spuwt het eruit. Al heb ik dat verhaal al zoveel keer gehoord, uit de mond van deze Oost-Duitser die de haat voor de verantwoordelijken van al dit onrecht niet onder stoelen of banken steekt, klinkt het bijzonder reëel. ‘We zijn 2 keer bevrijd, één keer van het fascisme en één keer van haven en goed door de Russen die alles meenamen op hun strooptochten,’ voegt hij er cynisch aan toe. Hij laat me een stuk van het ijzeren gordijn zien, 200 meter ervoor is het een echte pusta.’Ze spoten met chemische stoffen alles kapot. Elke dag werd het zand perfect geharkt zodat voetsporen meteen opvielen.‘Het was volledig waterdicht want er liepen ook honden rond die iedereen aanvielen. Ze deden steeds hetzelfde traject, zodat ze zich dieper en dieper de grond in liepen, op het einde zag je enkel nog hun oren.’ Even waan ik me terug op de sprookjesroute, maar hij blijft serieus. Als ik zeg dat hij een boek zou moeten schrijven, begeesterd als hij is, haalt hij zijn schouders op.
Bad Sooden


Het witte goud. Zoutbronnen maakte Bad Sooden beroemd. De mensen die er woonden wisten al snel dat zout belangrijk was o.a. om voedsel te bewaren. De enorme pannen waarin het water gekookt werd en waar na verdamping het zout in overbleef waren in handen van een paar welgestelden in de 16de eeuw. Gewone burgers moesten zwaar onderhandelen en betaalden veel geld, want zout werd aanzien als wit goud. Al snel kwam dezelfde gepriviligeerde klasse erachter dat baden in zout bronwater goed was voor huid en beenderen en ontstonden de eerste kuuroorden. 100 jaar geleden kostte een bad hier 75 cent, een handelaar verdiende ongeveer 1,5 euro per week. Baden was dus enkel voor de elite. 
het gradierwerk (zoutmuur) van Bad Sooden-Allendorf

Boven de bron die 300 meter diep is staat een grote toren, niet ver van het gradierwerk (zoutmuur uit 1631), een immense muur gemaakt van bushplant uit Polen, waar het zout blijft aanplakken en het water constant overheen loopt. De 12 meter lange muur met doornen is niet alleen indrukwekkend, hij heeft zelfs iets artistieks. Maar het belangrijkste is het gezondheidsaspect. Een half uurtje damp inademen zou volgens mijn gids vooral mijn longen een ‘boost’ geven. In Allendorf aan de overkant van de rivier, het oude centrum van het gefuseerde stadje, staat nog een oude zoutweegschaal op het dorpsplein. Erg stemmig is ook de Steinbornplatz, volgens de gids de meest romantische plek in de stad. Veel heeft te maken met een prachtige 500 jarige lindeboom, waaronder menig kopeltje verliefd in mekaars ogen kijkt. In dit dorp zit ik weer helemaal in de sfeer van volksverhalen en legendes. Elk jaar wordt er een sprookjesweek georganiseerd. Dit jaar is het thema: Hans en Grietje. En‘s avonds tijdens een lekker diner in het stijlvolle Kurpark hotel komt Frau Holle me in hoogst eigen persoon haar sprookje vertellen in aanwezigheid van haar twee dochters en het onvermijdelijke kussen.
Korfmakersmuseum in Beiseförth

Het kleinste museum. Na eerst een eindje kanoën over de Werra, neem ik de fiets. Een must in Hessen, waar de fietsroutes oneindig zijn. Ik maak een stop aan het Haydau klooster met een mooie 17de eeuwse barokke tuin. Om de rivier over te steken moeten we de zeilbrug nemen, een verwarrende naam voor wat eigenlijk een fietslift is over het water. En ik breng een bezoekje aan het kleinste museum van Hessen: het korfmakersmuseum in Beiseförth. Het is inderdaad een ruimte van slechts 2 op 3,5 m met een piepklein verdiepje erbovenop. Doordat landbouw er erg beperkt was en de Beise rivier door het dorp liep met aan de oevers massa’s riet, begonnen de bewoners manden te vlechten in de 19de eeuw. Er waren toen 80 korfmeesters, nu is er nog welgeteld een.
Zeilbrug of fietslift over de Werra, Hessen

Hoog en niet zo droog. Bovenaan de skilift op de plek waar zowat alle wereldkampioenen van de schans naar beneden zijn geskied en de meest gekuste balk van Noord-Hessen hangt, krijg ik een lichte opwelling van hoogtevrees. Want deze springschans in Willingen is buiten enkele vliegschansen de hoogste ter wereld. De afgrond voor mij bedraagt 156 m. ‘Dat is de hoogte van de Dom in Keulen,’ vertelt Jens de gids er lakoniek bij. Jens die me door Willingen gidst en een verwoed skiër is kan niet nalaten, wat reclame te maken:‘dit is een uitstekend skigebied met gegarandeerde sneeuw op nog geen 350 km van Brussel,’ zegt hij. Maar in de zomer kan je er ook terecht om te wandelen. Eind augustus komen er jaarlijks 50.000 bezoekers tijdens de vier wandeldagen. En al evenveel volk zakt af naar het Bike-Festival, het grootste mountainbike-evenement in heel Duitsland.
een van de kleurrijke kamers in het residentiekasteel in Bad Arolsen

Een sprookjespaleis. Een nicht van koningin Beatrice woont nog in een vleugel van het residentiekasteel in Bad Arolsen (1728). En de Nederlandse koningin Emma huwde Willem III in dit paleis in 1879. Ik glijd de pas geboende zalen door op enorme grijze wollen sloffen, ik wals als het ware achter de gids aan, die jammergenoeg gewoon haar lesje opzegt. Niet alleen Nederlandse koninginnen verbleven hier, de Duitse adel hield hier geregeld feestjes. Het kasteel werd opgetrokken in barokstijl, volledig naar het voorbeeld van Versailles. Ik zie er kamers in zowat elke kleur van de regenboog, de muren lijken behangen met Amsterdamse wandtapijten en er is een ontzettend indrukwekkende trap, die ik zwierig probeer af te dalen, wat met de weinig elegante sloffen over mijn schoenen geen sinecure is. Toch waan ik me even terug in sprookjesland. 


©Tekst en foto’s: Myriam Thys 2016 - foto's 1, 3, 9 en 19 Nordhessen Touristik.




HESSEN PRAKTISCH:


Info over Duitsland: www.germany.travel/nl

Info over de verschillende departementen in Hessen:

Nordhessen Touristik: www.nordhessen.de/nl/index.html

Werratal Tourismus: www.werratal-tourismus.de


Waldecker Land: www.waldecker-land.de


HOE:

Treinverbinding: Met ICE van Brussel via Frankfurt naar Kassel
Duitse Spoorwegen: tel.: 070 654321 (van maandag tot en met vrijdag van 09.30 tot 17.30 uur).

SLAPEN:

Schlosshotel Bad Wilhelmshöhe 4*: Erg mooi trendy hotel met wellness area, binnen-en buitenzwembad in het Schlosspark in Kassel, vanaf 119€ www.schlosshotel-kassel.de

Soodener Hof hotel in Bad Soodener 3*: Gezellig ouderwets hotel, prachtig gelegen met een wellness centrum en een binnenzwembad vanaf 53 €. www.soodener-hof.de

Göbels Landhotel in Willingen 4*: klassiek mooi hotel vanaf 74 € p/p


WIJ ZIJN SOCIAAL :
SPIEGELTJE AAN DE WAND, IN HESSEN LIGT DE MOOISTE SPROOKJESROUTE VAN 'T LAND

Geen opmerkingen

Naam

E-mail *

Bericht *